W symbolice masońskiej często spotyka się dwie kolumny, znane jako Boaz i Jakin. Umieszczone po obu stronach wejścia, reprezentują przejście, transformację oraz dostęp do wiedzy. W niektórych przedstawieniach łączone są również ze Słońcem i Księżycem. Ich obecność podkreśla równowagę przeciwstawnych sił, takich jak dzień i noc, światło i ciemność, świadomość i nieświadomość.
Pierwotne znaczenie tych kolumn wywodzi się z Biblii, gdzie według Starego Testamentu stały przy wejściu do Świątyni Salomona. W tradycji masońskiej odgrywają istotną rolę, ponieważ tworzą symboliczną bramę prowadzącą od niewiedzy do poznania.
Kolumny jako brama do wiedzy
Od czasów starożytnych w różnych kulturach podwójne filary mogły symbolizować przejście i wyznaczać granicę między dwiema przestrzeniami.
W późniejszych tradycjach ezoterycznych pojawiały się interpretacje łączące podobny motyw z bramą do ukrytej wiedzy, tajemnic dawnych cywilizacji, a nawet mitycznej Atlantydy. Dwa filary stawały się wtedy znakiem przejścia od tego, co znane, do tego, co dopiero ma zostać odkryte.
Z czasem ich symbolika zaczęła obejmować również przejście od niewiedzy do poznania. W ikonografii masońskiej kolumny Boaz i Jakin odnoszą się do transformacji człowieka, zdobywania wiedzy oraz przekraczania granicy między profanum a sacrum.
Znaczenie nazw „Boaz” i „Jakin”
Boaz (בֹּעַז) – „w Nim siła”
Jakin (יָכִין) – „On ustanowi”
Połączone razem tworzą przesłanie: „On ustanowi swoją siłę”, co może symbolizować stabilność, boską moc i fundament duchowego rozwoju.
Dualizm w symbolice masońskiej
Kolumny Boaz i Jakin są również wyrazem zasady dualizmu, obecnej w wielu systemach filozoficznych i ezoterycznych.
W późniejszych interpretacjach symbolicznych przypisuje się im między innymi:
Boaz – stronę pasywną, Księżyc, intuicję i pierwiastek żeński;
Jakin – stronę aktywną, Słońce, racjonalne poznanie i pierwiastek męski.
Razem reprezentują dwa przeciwstawne, ale uzupełniające się bieguny – światło i ciemność, materię i ducha, rozum i intuicję.
Podobny dualizm pojawia się również w innych tradycjach:
w kabale – późniejsze interpretacje ezoteryczne łączą kolumny z prawą i lewą stroną Drzewa Życia oraz równowagą między przeciwstawnymi zasadami;
w alchemii – para Słońca i Księżyca symbolizuje dwa bieguny uczestniczące w procesie przemiany;
w mitologii greckiej – Filary Heraklesa wyznaczały granicę między światem znanym a tym, co znajdowało się poza nim.
W wolnomularstwie przejście między kolumnami można odczytać jako inicjację i wejście w nowy etap poznania.
Kolumny Boaz i Jakin w architekturze
Motyw dwóch kolumn po obu stronach wejścia pojawia się w architekturze od starożytności i nie ogranicza się do masonerii. Taki układ w naturalny sposób podkreśla granicę między jedną przestrzenią a drugą.
Można go spotkać przy wejściach do świątyń, budynków publicznych, uczelni czy instytucji kultury. Nie oznacza to oczywiście, że każda para kolumn przedstawia Boaz i Jakin. Sam motyw dwóch filarów może jednak wzmacniać znaczenie wejścia jako progu i przejścia.
W architekturze sakralnej kolumny często zaznaczają granicę między przestrzenią codzienną a miejscem przeznaczonym do praktyk religijnych. W budynkach związanych z nauką czy kulturą mogą natomiast podkreślać rangę wejścia i charakter miejsca.
Ezoteryczne interpretacje kolumn
Kolumny Boaz i Jakin są kluczowym elementem w różnych systemach filozoficznych i ezoterycznych.
1. Masońska alchemia Słońca i Księżyca
Pierwotnie były wykonywane z miedzi, uznawanej za metal Słońca, oraz cyny, symbolizującej Księżyc. Po połączeniu tworzyły brąz, który kojarzono z równowagą.
W alchemii to zestawienie odnosi się do syntezy przeciwieństw, czyli połączenia energii aktywnej i pasywnej, co prowadzi do duchowego ujednolicenia.
2. Trzy filary Drzewa Życia
W tradycji kabały kolumny reprezentują dwa z trzech filarów:
- Boaz – Moc (aspekt bierny), oznaczający siłę i stabilność;
- Jakin – Mądrość (aspekt czynny), związany z intelektem i poznaniem;
- środkowy filar (Harmonia) pełni rolę równowagi między nimi, łącząc aspekty bierne i czynne w spójną całość.
3. Kolumny jako metafora życia i śmierci
Niektóre tradycje ezoteryczne wiążą kolumny ze znakami Raka i Koziorożca – wyznaczającymi letnie i zimowe przesilenie, czyli cykl narodzin i śmierci.
Podsumowanie
Kolumny Boaz i Jakin w tradycji masońskiej symbolizują przejście, równowagę i poznanie. Ich źródłem są dwie kolumny stojące przed Świątynią Salomona, jednak z czasem wokół tego motywu rozwinęło się wiele dodatkowych interpretacji.
W Biblii – Boaz i Jakin stoją przy wejściu do Świątyni Salomona, a ich nazwy odnoszą się do siły i ustanowienia.
W masonerii – wiążą się z inicjacją, przejściem i drogą od niewiedzy do poznania.
W późniejszych tradycjach ezoterycznych – zostały połączone z dualizmem, Słońcem i Księżycem, kabałą, alchemią oraz ideą równowagi przeciwieństw.
Najważniejszy pozostaje obraz dwóch filarów tworzących przejście. Aby znaleźć się po drugiej stronie, trzeba przejść pomiędzy nimi – zostawić za sobą jeden etap i wejść w kolejny.
Mandale zachodniej tradycji — symbole do pracy z podświadomością i manifestacji → zobacz stronę z opisem i materiałami
Mandala zachodniej tradycji na otrzymanie prezentów → pobrać szablon